Ik zit gezellig tv te kijken en krijg ineens zin in iets lekkers. Hoe langer ik me ertegen verzet, hoe erger het wordt. Na twintig minuten kan ik me niet meer concentreren, voel ik me onrustig. Uiteindelijk ga ik toch naar de ijskast– naar mijn voorraadje wit spul – en neem een shot. Bijna onmiddellijk ontspan ik me, ik voel me gelukzalig terwijl het chemische goedje door mijn aderen suist. Is het niet wonderbaarlijk wat een paar bolletjes roomijs kunnen doen?
 

Verslaafd aan eten

Voor mijn hersenen is ijs zoiets als cocaïne. Het bewijs neemt toe dat voedsel met veel suiker, vet en zout – kortom, de meeste snacks – de chemische processen in uw hersenen op dezelfde manier beïnvloeden als zeer verslavende drugs zoals cocaïne en heroïne. Sommige experts menen dat er nu genoeg reden is om voedingsfabrikanten te binden aan strenge regels en waarschuwingen te drukken op de verpakkingen van producten die schadelijke gehaltes suiker of vet bevatten. Een van die experts, een advocaat, beweert dat er zelfs genoeg bewijs kan worden verzameld om de fastfoodbranche voor de rechter te slepen voor het bewust op de markt brengen van voedsel dat schadelijk is voor de gezondheid. Op dezelfde manier als bij de rechtszaken tegen de tabaksindustrie in de jaren 80 en 90. Overal ter wereld nemen de gevallen van overgewicht toe. Ik ben duidelijk niet de enige die gek is op zoet. Maar zou het echt zo erg zijn als een drugsverslaving?
 

Wat is een verslaving?

Verslaving wordt meestal omschreven als het afvlakken van het beloningscentrum, dat door het langdurig gebruik van drugs wordt veroorzaakt. Dit gebeurt ook in de hersenen van mensen met overgewicht, zegt Gene-Jack Wang van de geneeskundige afdeling van Brookhaven National Laboratory, van het Amerikaanse ministerie van Energie. In 2001 ontdekte hij een dopamineafwijking in de hersenen van te dikke mensen die vrijwel gelijk was aan die van drugsverslaafden. In vervolgonderzoeken toonde Wang aan dat (slanke) personen zelfs al bij het zien van hun lievelingseten een sterke toename van dopamine in hun frontale hersenschors (betrokken bij het nemen van beslissingen) vertoonden. Datzelfde gebied wordt actief wanneer cocaïneverslaafden een zakje wit poeder zien.
 

Suikerkick en obesitas

Eric Stice, neurowetenschapper aan het Oregon Research Institute, probeert de gevoeligheid voor junkfoodverslaving te voorspellen. Dat doet hij door de hersenen van mensen te bestuderen wanneer ze een slok chocolademilkshake krijgen. Hij kwam tot de conclusie dat slanke tieners met dikke ouders meer dopamine aanmaken dan slanke tieners van slanke ouders. ‘Sommige mensen beleven een groter genot tijdens het eten dan anderen: dat is aangeboren,’ zegt hij. Deze mensen gaan te veel eten, waardoor hun beloningssysteem afvlakt. Hierdoor is het voedsel minder bevredigend, wat ze motiveert meer te gaan eten om dat te compenseren. Dat is precies wat we zien bij chronisch misbruik van alcohol of drugs, zegt Stice.

De onderzoeker heeft ook aangetoond dat sommige mensen minder dopamine aanmaken wanneer ze aantrekkelijk voedsel eten. Hierdoor lopen ze een groter risico op obesitas omdat ze meer moeten eten om een bevredigend dopaminegehalte te bereiken. Dit onderzoek lijkt te wijzen op twee routes naar voedselverslaving: één als je voedsel veel bevredigender vindt dan de gemiddelde persoon, en twee als het niet bevredigend genoeg is.

Ik kan u verzekeren dat afkicken mogelijk is. Na twee weken cold turkey kan ik melden dat ik van mijn ijsverslaving ben afgekickt. Nu nog mijn televisieverslaving…