Het is de tijd van de feestdagen, en daarmee ook van de verplichte familiekiekjes. Onlangs werd bekend dat steeds meer mensen hun vakantiefoto’s laten retoucheren. Ongewenste vakantiekilo’s worden weggeveegd en in noodgevallen kan zelfs die charmante Pedro nog van de strandstoel worden weggegomd – hoef je dat thuis ook niet meer uit te leggen. Maar hoewel mensen er geen moeite mee hebben om hun eigen foto’s op te leuken, is er plotseling wél verontwaardiging ontstaan over het retoucheren van mode- en reclamefoto’s. Franse parlementariërs hebben onlangs een wetsvoorstel ingediend om ‘de volksgezondheid te bevorderen en consumenten te beschermen’. De Franse overheid blijkt consumenten te willen gaan beschermen tegen gevaarlijke foto’s. De volksgezondheid schijnt gevaar te lopen door het photoshoppen: het digitaal retoucheren van foto’s. Door een waarschuwende tekst bij advertenties te zetten, moet het onbereikbare schoonheidsideaal worden bestreden. Vooral jongeren zouden gevoelig zijn voor deze ‘nepwerkelijkheid’.

Het wetsvoorstel was nog niet ingediend of alle media doken er bovenop. Maar temidden van de hype is iedereen een beetje voorbij gegaan aan de hamvraag: wordt er in de reclame- en mode-fotografie daadwerkelijk zóveel geretoucheerd dat dit een gevaar zou zijn voor de volksgezondheid?

Feit is dat foto’s al worden bewerkt sinds de uitvinding van de fotografie. Vroeger met de hand, nu met de computer. Je dacht toch niet dat Marilyn Monroe er écht zo uitzag? Ook haar publiciteitsfoto’s waren mooi opgepoetst. De legendarische Man Ray manipuleerde zijn foto’s al in de jaren twintig. Verfraaien is letterlijk zo oud als de straat. Marmeren beelden van veldheren zagen er krijgshaftiger uit dan de realiteit, maar dat was ook de bedoeling. Zoals het tegenwoordig de bedoeling is dat filmsterren van een cover afspatten, met een glanzende huid en parelwitte tanden.

En daarbij: digitale fotografie is veel scherper dan het menselijk oog; elke oneffenheid wordt uitvergroot. Dat ongewenste effect wordt met photoshop weer wat teruggedraaid. Wat is hier nu zo erg aan? Welnu: de bedreiging van de volksgezondheid zou erin zitten dat jonge meisjes gaan diëten door de aanblik van digitaal verdunde modellen. Maar volgens mij kijken tienermeisjes helemaal niet naar Gisele Bündchen maar naar Hannah Montana. Ze willen lijken op die leuke Merel uit Amika en zeker niet op Victoria Beckham.

Soms lijkt het of de media jonge meisjes wíllen aanpraten dat ze onzeker moeten worden van modellen in dure modebladen die ze anders nooit zouden inkijken. Ook het beruchte anorexia-argument wordt altijd overal met de haren bijgesleept. En dat terwijl op de site van het gerespecteerde Trimbos-instituut, het nationale instituut voor geestelijke gezondheid en verslavingszorg, toch duidelijk staat te lezen dat het schoonheidsideaal geen directe aanleiding is voor het krijgen van anorexia nervosa. En dat het geen westerse ziekte is maar overal ter wereld evenveel voorkomt. Dus ook in landen waar ze een heel ander schoonheidsideaal hebben, en waar ze nog nooit van photoshoppen hebben gehoord.

Dus iedereen moet er dan maar op los retoucheren? Natuurlijk niet. Modebladen en fabrikanten moeten niet overdrijven met het digitaal bewerken van hun foto’s. Consumenten stellen prijs op eerlijke fotografie. Maar ze hebben ook recht op eerlijke voorlichting, dus de Franse parlementariërs moeten niet overdrijven met hun gezondheidsclaims. En daarbij: photoshoppen kan ook goed zijn voor het algehele gevoel van welbevinden. Zo kun je bijvoorbeeld met één muisklik je schoonmoeder van de kerstfoto’s verwijderen.