Bill Clinton de fundraiser

William Jefferson Clinton stond als 42ste president van de VS te boek als een hamburgerverslindende, saxofoon blazende, sluwe advocaat uit de provincie. Tegelijkertijd roemden zelfs zijn tegenstanders zijn charme, intelligentie en politieke instinct.

Je kunt hem tegenwoordig overal tegenkomen: op een WK-wedstrijd in Zuid-Afrika, maar ook in een rampgebied. Dat doet hij voor de William J. Clinton Foundation, een stichting die zich inzet voor het aanpakken van de structurele problemen op deze planeet. Hij zamelde tot nu toe zo’n – houd u vast – 50 miljard euro in. Daarmee ondersteunde hij meer dan 2000 projecten van overheidsinstanties, non-gouvernementele organisaties, maar ook particulieren. Dankzij deze projecten hebben bijna 300 miljoen mensen in meer dan 170 landen nu schoon drinkwater en een betere toegang tot de gezondheidszorg en het onderwijs. Maar er zijn ook projecten voor herbebossing, medisch onderzoek en duizenden microkredieten. Nelson Mandela prijst de stichting vanwege haar ‘directe effect op het leven van miljoenen mensen, waar ook ter wereld’. President Barack Obama noemt de inspanningen van Clinton ‘een opmerkelijke reeks prestaties’.

Op de gastenlijst van de jaarvergadering van de stichting stonden dit jaar onder anderen de huidige president en zijn vrouw, zestig huidige en voormalige staatshoofden, maar ook Bill Gates, acteur Ben Stiller en tal van andere beroemdheden. Bill Clinton en zijn stichting hebben de wereldwijde armoedebestrijding niet alleen nieuw leven ingeblazen, maar ook de lat voor oud-presidenten met een missie hoger gelegd.

Carl Cannon, voormalig correspondent bij het Witte Huis en hoofdredacteur van politicsdaily.com, sprak met de oud-president in diens woning in Chappaqua (New York).

Reader’s Digest:Het is tien jaar geleden dat u de sleutels van het Witte Huis inleverde. U ziet er nu een stuk fitter uit dan toen. Wat is het geheim?

Bill Clinton: [Lacht] Ik werk even hard als altijd. Maar na mijn hartoperatie en mijn stent vond ik dat het tijd was voor een gezonder dieet en meer beweging. Ik voel me uitstekend.

RD:Uw dochter Chelsea is afgelopen zomer getrouwd. Went het al een beetje?

BC: Het is echt een overgang in het leven, maar weet je, ik ken die jongen [de nieuwe schoonzoon is Marc Mezvinsky] al zijn halve leven. Ze waren altijd vrienden en gingen pas drie jaar geleden voor het eerst met elkaar uit. Ik bewonder hem, ik hou van hem, en ik denk dat het gewoon tijd was dat ze dit deed. Ik vertrouw mijn dochter. Ze heeft altijd een goed oordeel gehad.

RD:Denkt u al aan een rol als opa?

BC: O, dat is helemaal hun zaak, maar laat ik dit zeggen: Hillary ziet meer uit naar haar eerste kleinkind dan ze ooit naar het presidentschap heeft verlangd.

RD:Laten we het hebben over uw stichting. Uw vier aandachtspunten zijn gezondheidszorg voor iedereen, economische zelfstandigheid, dienstverlening aan burgers en leiderschapsontwikkeling. Maar er zijn meer problemen dan u ooit zult kunnen aanpakken. Hoe kiest u een project?

BC: We passen de criteria elk jaar aan door te luisteren naar onze ‘leden’ [de organisaties die de stichting steunt]. Dit jaar hebben we gekozen voor enkele projecten die bijvoorbeeld een land of gemeenschap zelfstandiger maken op energiegebied, maar ook meer banen creëren. Of we zoeken mogelijkheden om vrouwen en meisjes een betere toegang tot onderwijs te geven. Hoe kunnen we arme kinderen, ook in ons eigen land, laten delen in de technologische voorsprong die rijke kinderen hebben?

RD:Haïti staat hoog op uw prioriteitenlijst: voor, tijdens en na uw presidentschap. Maar dat land faalt grandioos in ‘leiderschapsontwikkeling’, die uw stichting zo belangrijk vindt. Veel mensen geloven dat het nooit goed komt met het land zolang er geen stabiele regering is.

BC: Ik ben ervan overtuigd dat ze dat zelf ook weten. We zoeken naar manieren om het land ook op de lange termijn economisch op eigen benen te laten staan. Of we daarin zullen slagen weet ik niet, maar we proberen het, en zij zijn er in elk geval van overtuigd dat het daarover gaat, en ik ook.

RD:Ontbossing is een van Haïti’s grootste problemen. Bijna twintig jaar geleden zocht u al een balans tussen milieubescherming en economische ontwikkeling. Waarom moeten we anno 2011 nog steeds die afweging maken?

BC: In gebieden waar ontbossing een probleem is, is arme mensen nooit een alternatief geboden. Niemand heeft in hen geïnvesteerd en banen gecreëerd. Het enige dat voor hen telt is dat de kinderen die avond moeten eten en als zij die boom omhakken en verkopen dan blijven ze weer een paar dagen langer in leven ... Je moet hun andere mogelijkheden bieden om een inkomen te verdienen.

RD:Je ziet dat dilemma steeds weer terug. Kijk naar de olieramp in de Golf van Mexico afgelopen zomer: betere regelgeving kan veel narigheid in de toekomst voorkomen, maar inwoners van het gebied vrezen dat strengere regels banen kosten. Ze lopen liever risico op nog een ramp.

BC: Er klonk direct een luid protest uit Louisiana, waar de klappen vielen, toen er een tijdelijke stop op boren naar olie werd ingesteld. Waarom? Omdat die mensen daar hun brood mee verdienen, en ze hebben geen idee hoe ze dat op een andere manier kunnen doen – niemand die hen daarop wijst. Amerikanen lijken niet te beseffen dat ze duizend keer meer banen kunnen scheppen door maximaal in te zetten op zonne- en windenergie. Vorig jaar was er een onderzoek naar de capaciteit van verschillende grote landen op het gebied van de ontwikkeling van zonne- en windenergie en ik geloof dat wij tweede stonden voor wind en derde voor zonne-energie. We moeten bouwen aan een nieuwe wereld. De oude wereld is georganiseerd en de nieuwe wereld is ongeorganiseerd; de oude wereld is er een van zekerheden, de nieuwe is onzeker. Daardoor winnen de tegenstanders van verandering steeds weer van vernieuwers. Het is tijd dat we daar overheen stappen.

RD:U hebt al tientallen miljarden euro’s ingezameld. Hoe doet u dat? Stel: u staat in de lift met de Mexicaanse miljardair Carlos Slim. Wat is uw verkooppraatje?

BC: Ik zeg altijd dat we afhankelijk zijn van elkaar en dat betekent dat alle goede dingen die ik mensen probeer te laten doen eigenlijk in hun eigen belang zijn. Het is interessant dat je Carlos noemt, want hij is een van onze grootste geldschieters. Carlos is een paar jaar ouder dan ik. Het gaat prima met ons, hoor, maar we zijn wel de 60 gepasseerd. Hoe lang gaan wij nog mee? Twintig jaar? Dertig? Laten we het op dertig houden en we genieten nog volop van ons geld: die concentratie van rijkdom ondermijnt de welvaart van onze kinderen en kleinkinderen. Werk liever aan een samenleving die voorkomt dat mensen makkelijk in armoede terugvallen: dat is in ieders belang, ook in dat van de kleinkinderen van deze rijke mensen.

RD:Jimmy Carter was behoorlijk actief na zijn regeerperiode. Hebt u hem om advies gevraagd toen uw ambtstermijn erop zat?

BC: Ook tijdens mijn presidentschap sprak ik Carter vaak. Ik heb goed opgelet wat hij deed met het monitoren van verkiezingen, het bevorderen van de naleving van de mensenrechten en de zelfvoorziening in de landbouw. Ik heb ook de carrières van andere succesvolle oud-presidenten bestudeerd, zoals William Howard Taft die lid werd van het hooggerechtshof, en Theodore Roosevelt die een nieuwe politieke beweging startte. Herbert Hoover hield toezicht op de reorganisatie van de federale overheid ...

RD:Welke universele lessen kunnen wij, gewone stervelingen die nooit president waren, daaruit trekken?

BC: Zoek een onderwerp dat je raakt en waarin je iets kunt bereiken met de tijd of het geld dat je daarvoor hebt. Hoe ouder ik word, hoe meer ik de score bijhoud: Zijn de mensen als ik ermee stop beter af dan toen ik begon?

RD:Als je de wereld wilt veranderen, kun je dan het beste in de politiek gaan, de journalistiek of de filantropie?

BC: Sta eens stil bij de gedachte dat je überhaupt iets te kiezen hebt. Dat is een enorm voorrecht. Zoek iets waar je om geeft; dat is het belangrijkste. Als je met je beroep anderen dient – onderwijs, het leger – geef jezelf dan volledig. Kies je een beroep omdat het goed betaalt, gebruik dan een deel van je tijd om iets voor anderen te doen. We moeten er samen iets van maken in deze ongelijke en instabiele wereld.