11.000 bewegende planten

Het is een grijze, druilerige dag in de dierentuin van Paignton (Zuidwest-Engeland). Verstandige dieren zoeken een schuilplaats maar de bezoekers hebben hun neuzen tegen de plastic ruiten van een bijzonder imposante kas gedrukt.
Hun monden vallen open maar hun ogen bedriegen hen niet – ze zien werkelijk 11.000 planten bewegen: reusachtige bakken rucolasla, spinazie, paksoi, witlof, snijbiet en kruiden draaien in drie meter hoge stellages langzaam rond in het gebouw. Nu en dan stopt elke bak bij een computergestuurd voedselstation waar water en voedingstoffen via een trechter worden toegediend. De planten – die groeien zonder aarde – gaan daarna weer langzaam verder, als nieuwe auto’s in een assemblagelijn. De eerste ‘verticale kwekerij’ van Europa ziet er surrealistisch uit maar binnenkort kan dit elders in Groot-Brittannië heel gewoon zijn.
 

Alles wordt gerecycleerd

‘Door op een terrein ter grootte van een halve tennisbaan in de hoogte te werken produceren we evenveel als op een akker van ruim een hectare,’ aldus Kevin Frediani, curator planten en tuinen van de Paignton Zoo, en drijvende kracht achter het project. ‘We gebruiken bovendien maar vijf procent van de hoeveelheid water; alles wordt gerecycleerd.’

In 2050 zullen er drie miljard meer monden te voeden zijn. Door de extra dorst is er dan 18% minder water beschikbaar voor de landbouw. Sinds 1970 heeft de bevolkingsgroei geleid tot een halvering van de hoeveelheid landbouwgrond per persoon. ‘Akkerbouw zal niet meer genoeg zijn.’
 

Verticale kwekerij

De 43-jarige Frediani kwam in augustus 2008 voor het eerst in aanraking met het project op een milieubeurs. Een van de standhouders, Valcent Products, een Canadees bedrijf met een vestiging in Engeland, kwam met een model van een verticaal plantengroeisysteem met de naam VertiCrop. Het bedrijf was al met een proefproject bezig in El Paso (Texas), waar algen werden gekweekt voor biobrandstof. Frediani was er direct van overtuigd dat het systeem perfect zou zijn voor zijn dierentuin. Al het voer voor de dieren kon in de verticale kwekerij worden verbouwd. En wat zou deze techniek voor de mensheid kunnen betekenen? Transportkosten – en daarmee vervuiling door vrachtauto’s – zouden drastisch kunnen worden gereduceerd als gewassen midden in een stad kunnen worden verbouwd. Bovendien zou het mogelijk worden gewassen te verbouwen op plaatsen waar daarvoor tot nu toe te weinig water was.
 

Goedkoper maar betere kwaliteit

Met zijn enthousiasme haalde hij de directie van de dierentuin over om het project uit te gaan voeren. In september 2009 werd het gebouw van vijftig vierkante meter opgetrokken in een oud olifantenverblijf. Het is een groot praktisch en commercieel succes gebleken. Omdat alles binnen gebeurt, zijn de planten beschermd tegen nadelige weersomstandigheden en zijn er geen bestrijdingsmiddelen nodig. Er is genoeg voor alle dieren in de dierentuin tegen 10% lagere kosten dan voorheen. Frediani hoopt spoedig tot een besparing van 25% te komen. Het voedsel is wel goedkoper geworden maar de kwaliteit is niet achteruit gegaan. VertiCrop kan net zoveel sla kweken als een conventionele kas van tweehonderd vierkante meter, maar Frediani beschouwt gewone sla als ‘groen water met een paar voedingstoffen’. Hij claimt dat de voedingswaarde van zijn rucola tweeënhalf keer zo groot is en dat hij het tegen dezelfde kosten kan verbouwen – iets wat buiten niet mogelijk is.
 

Gezond eten voor iedereen

Hij is ervan overtuigd dat al deze voordelen, en nog meer, ook opgaan als VertiCrop wordt gebruikt om mensen van voedsel te voorzien. ‘Ziekenhuizen, scholen, kantoren en supermarkten kunnen allemaal verticale kwekerijen hebben om vers voedsel te produceren op de plek waar ze gevestigd zijn. Het is niet alleen goedkoper maar zorgt ook voor lokale werkgelegenheid en het maakt gezonde voeding toegankelijker, wat weer een positief effect zal hebben op het aantal diabetes- en obesitasgevallen. Tuinbouwer werd nooit beschouwd als een erg sexy beroep, maar dat zou wel eens kunnen veranderen.’